Wie een prototype laat maken, wil vooral één ding: zo snel mogelijk leren of het ontwerp werkt, zonder te veel te betalen voor iets dat nog verandert. Daarom loont het om niet meteen het duurste prototype te bestellen. Elke fase beantwoordt een andere vraag, en elke vraag heeft een eigen techniek.
Deze gids is een praktisch stappenplan: wat bestel je in welke fase, wat stuur je mee en hoe reken je de prijs uit. Zoek je eerder een overzicht van werkwijzen en de afweging tussen snelheid en kwaliteit, lees dan ook onze gids over strategieën voor rapid prototyping.
De drie fasen in één oogopslag
| Fase | Vraag die je beantwoordt | Geschikte technieken | Typisch aantal |
|---|---|---|---|
| Kijkmodel | Klopt de vorm, de grootte en de uitstraling? | FDM, SLA | 1-3 |
| Functioneel prototype | Werkt het: pasvorm, montage, belasting? | SLA (technische hars), SLS, MJF, CNC | 1-10 |
| Pre-serie | Gedraagt het zich als het eindproduct, ook bij testgebruikers? | MJF, SLS, vacuümgieten, CNC | 10-100 |
Fase 1: het kijkmodel
Een kijkmodel (ook wel conceptmodel of vormmodel) toont hoe het product eruitziet en hoe het in de hand ligt. Het hoeft niet sterk te zijn en mag nog niet werken. Je gebruikt het om keuzes te maken over vorm en afmetingen, om het idee aan collega's of investeerders te tonen of om te controleren of iets in de beschikbare ruimte past.
- Kies FDM als de prijs het zwaarst weegt en zichtbare lagen geen probleem zijn, bijvoorbeeld voor grotere vormen of een eerste pasproef. FDM printen we in eigen huis; FDM staat nog niet in Quotebase, dus je vraagt er een offerte op maat voor.
- Kies SLA als het model er verzorgd moet uitzien: een glad oppervlak, fijne details en scherpe randen. SLA printen we in eigen huis, met een bouwvolume tot 780 × 780 × 530 mm.
Rekenvoorbeeld: 60 cm³ × €0,45/cm³ (White Resin) = vanaf €27,00 per stuk, excl. btw en nabewerking.
Fase 2: het functionele prototype
Een functioneel prototype test of het ontwerp werkt. Klikken de delen in elkaar? Past de printplaat in de behuizing? Houdt een beugel de belasting? Hier telt het materiaal meer dan het uitzicht, en vaak heb je een paar exemplaren nodig om te testen en aan te passen.
- SLS en MJF in PA12-nylon: sterk, licht en zonder supportmateriaal. Een goede keuze voor clips, behuizingen en bewegende delen. Beide lopen via geselecteerde partners.
- SLA met een technische hars, als je fijne details en een glad oppervlak combineert met een functietest.
- CNC-bewerking als het prototype in het definitieve metaal of een technische kunststof moet, bijvoorbeeld voor een warmtetest of een nauwe passing. CNC loopt via partners; je krijgt je offerte binnen één werkdag.
Rekenvoorbeeld: 60 cm³ × €0,52/cm³ (PA12 Grey MJF) = vanaf €31,20 per stuk, excl. btw en nabewerking.
Fase 3: de pre-serie
Een pre-serie is een kleine reeks die zich zo veel mogelijk als het eindproduct gedraagt. Je gebruikt ze voor tests met echte gebruikers, certificeringstrajecten, beurzen of een eerste verkoop, terwijl de definitieve productiemethode nog wordt voorbereid.
- MJF of SLS als het onderdeel ook in nylon in productie kan blijven. Je hebt geen mal nodig en kunt tussen twee reeksen het ontwerp nog aanpassen.
- Vacuümgieten voor 1 tot 100 stuks in polyurethaan dat ABS, PC, PP of rubber benadert. Een SLA-master wordt afgegoten in een siliconen mal. Ideaal als je het gedrag van een spuitgietonderdeel wilt nabootsen.
- CNC-bewerking voor metalen onderdelen in kleine aantallen.
Rekenvoorbeeld: 25 stuks × 60 cm³ × €0,52/cm³ (PA12 Grey MJF) = vanaf €31,20 per stuk, of vanaf €780,00 voor de hele reeks, excl. btw en nabewerking.
Voor vacuümgieten en CNC staat er geen vaste prijs per cm³: de prijs hangt af van de mal of het aantal opspanningen, het materiaal en het aantal stuks. Je vraagt er een offerte voor aan en krijgt die binnen één werkdag.
Wat kost een prototype laten maken?
Bij 3D-printing bepaalt vooral het volume van het onderdeel de prijs: volume in cm³ maal de prijs van het materiaal per cm³. Daarom zijn de rekenvoorbeelden hierboven een goed vertrekpunt. De echte prijs zie je in Quotebase, zodra je je bestand uploadt. Nabewerking zoals schuren, lakken of inserts komt er nog bij.
- Maak het onderdeel niet massiever dan nodig: minder volume is een lagere prijs.
- Test eerst wat je moet leren. Een kijkmodel in FDM of SLA is voordeliger dan meteen een metalen prototype.
- Bundel varianten in één bestelling, zodat je ze naast elkaar kunt vergelijken.
Wat lever je aan?
- Een 3D-bestand: STEP als je CNC-bewerking of vacuümgieten nodig hebt, STL, STEP of OBJ voor 3D-printing. Teken in millimeter.
- Het aantal stuks per onderdeel, en of je varianten wilt.
- Het materiaal, of anders wat het onderdeel moet kunnen: sterk, flexibel, transparant, hittebestendig.
- Voor CNC: een technische tekening met de maten en toleranties die echt belangrijk zijn, en de gewenste afwerking.
- Wat je met het prototype wilt testen. Zo kunnen we een techniek voorstellen die bij de vraag past.
Twijfel je over je bestand? In onze gids over een 3D-bestand klaarmaken lees je hoe je exporteert, welke wanddiktes typisch werken en hoe je spelingen voor assemblages kiest.
Veelgemaakte fouten
- Te vroeg in productiemateriaal gaan, terwijl de vorm nog verandert.
- Een prototype testen in een materiaal dat zich heel anders gedraagt dan het eindproduct, en daar conclusies uit trekken.
- Overal nauwe toleranties vragen, ook waar het niet uitmaakt.
- Geen speling voorzien tussen onderdelen die in elkaar moeten passen.