Wat is vacuümgieten?
Vacuümgieten is een techniek om kleine series kunststof onderdelen te maken in polyurethaan (PU). Je giet vloeibare giethars in een siliconen mal, in een kamer onder vacuüm. Het vacuüm trekt de luchtbellen weg, zodat de hars ook dunne wanden en fijne details vult.
Het resultaat lijkt sterk op een spuitgegoten onderdeel: strak oppervlak, egale kleur en eigenschappen die dicht bij het eindproduct liggen. Maar je hebt geen stalen of aluminium matrijs nodig. Bij Makernaut loopt vacuümgieten via geselecteerde, ISO 9001-gecertificeerde partners.
Hoe werkt vacuümgieten? In vier stappen
- Mastermodel. Eerst wordt een perfect mastermodel gemaakt, meestal met SLA-printing of CNC-bewerking. Elk detail van de master komt terug in elk gegoten stuk.
- Siliconen mal. De master hangt in een gietbak waarin vloeibare siliconen worden gegoten. Na het uitharden wordt de mal opengesneden langs een deellijn en gaat de master eruit.
- Gieten onder vacuüm. De mal gaat dicht, in de vacuümkamer, en wordt gevuld met PU-giethars. Na het uitharden haal je het onderdeel uit de flexibele mal.
- Afwerking. Gietkanalen en bramen worden verwijderd. Waar nodig volgen schilderwerk, inserts of een kwaliteitscontrole.
Wat bepaalt de prijs van vacuümgieten?
De kosten van vacuümgieten bestaan uit twee delen: eenmalige kosten voor de master en de mal, en een prijs per gegoten stuk. Hoe meer stuks je uit één mal haalt, hoe kleiner het aandeel van die eenmalige kosten per stuk.
| Factor | Wat het doet met de prijs |
|---|---|
| Mastermodel | Eenmalig. Een grote of complexe master kost meer om te printen en glad af te werken. Lever je zelf een master aan, dan valt die stap weg. |
| Siliconen mal | Eenmalig per mal. Grotere onderdelen vragen meer siliconen; ondersnijdingen en extra deellijnen maken de mal arbeidsintensiever. |
| Aantal stuks | Eén mal gaat typisch 20 à 25 afgietsels mee. Heb je er meer nodig, dan komt er een extra mal bij. |
| Afmetingen en gewicht | Meer volume betekent meer giethars en langere uithardingstijd per stuk. |
| Materiaal, kleur en hardheid | Standaard PU is de basis. Transparant, rubberachtig, een specifieke Shore-hardheid of een kleur op maat vragen extra werk of een duurdere hars. |
| Afwerking | Schilderen, textuur, inserts of bedrukking komen bovenop de gietprijs. |
Er bestaat dus geen vaste prijs per stuk. Twee onderdelen met hetzelfde volume kunnen anders uitvallen, als het ene een eenvoudige deellijn heeft en het andere drie ondersnijdingen. Daarom werkt vacuümgieten bij Makernaut met een offerte op maat: je krijgt ze binnen één werkdag.
Zo hou je de kosten van vacuümgieten laag
- Beperk ondersnijdingen. Elke extra deellijn maakt de mal complexer.
- Houd wanden gelijkmatig dik. Dat giet vlotter en geeft minder vervorming bij het uitharden.
- Stem je aantal af op de levensduur van de mal. Wie 20 stuks nodig heeft, zit nog op één mal; wie er net iets meer vraagt, betaalt al voor een tweede.
- Kies een standaardkleur of laat achteraf schilderen als het om één variant gaat.
- Vraag alleen nauwe toleranties waar het echt moet. Vacuümgieten haalt typisch ±0,2 à 0,5 mm.
Welke materialen kun je vacuümgieten?
PU-gietharsen bootsen de eigenschappen van gangbare kunststoffen na. Je kiest dus niet 'ABS', maar een hars die zich gedraagt als ABS.
- ABS-achtig: stijf en sterk, voor behuizingen, houders en mechanische onderdelen.
- PC-achtig: transparant met hoge slagvastheid, voor kappen en lichtgeleiders.
- PP-achtig: flexibel en chemisch bestendig, voor clips en scharnieren.
- Rubberachtig: elastisch, in verschillende Shore A-hardheden, voor afdichtingen en grips.
Wanneer loont vacuümgieten?
Vacuümgieten zit tussen 3D-printen en spuitgieten in. Het loont vooral bij kleine series, typisch van 1 tot 100 stuks.
| Je situatie | Kies |
|---|---|
| Eén of enkele stuks, vorm nog in ontwikkeling | 3D-printen |
| Kleine serie met het uitzicht en gevoel van een spuitgietdeel | Vacuümgieten |
| Transparante of rubberachtige onderdelen in een kleine serie | Vacuümgieten |
| Marketingstalen of een voorserie voor een productlancering | Vacuümgieten |
| Grote, stabiele aantallen in het definitieve materiaal | Spuitgieten |
Vacuümgieten is ook een handige brug. Terwijl de definitieve spuitgietmatrijs gemaakt wordt, heb je al onderdelen om te testen, te tonen of te verkopen. En vind je in die fase nog een fout in het ontwerp, dan pas je de master aan in plaats van een stalen matrijs.
Let op de grenzen: onderdelen tot ongeveer 600 × 600 × 300 mm, en PU-harsen die op het eindmateriaal lijken maar het niet zijn. Moet je onderdeel gecertificeerd worden in het echte productiemateriaal, dan test je uiteindelijk met spuitgegoten stukken.
Samengevat
De prijs van vacuümgieten bestaat uit eenmalige kosten voor master en mal, plus een prijs per stuk die afhangt van grootte en materiaal. Het loont bij kleine series die er als een spuitgietdeel moeten uitzien, en als brug naar serieproductie. Upload je model in Quotebase en vraag een offerte aan; je krijgt ze binnen één werkdag.