Waarom in stappen werken?
Een start-up of ontwerpbureau met een nieuw product heeft twee dingen schaars: tijd en budget. De duurste fout is een matrijs bestellen voor een ontwerp dat nog niet klopt. Met 3D-printing test je elk idee eerst fysiek, tegen een fractie van de kosten van gereedschap.
De vuistregel: kies per stap de goedkoopste techniek die de vraag van die stap beantwoordt. Een kijkmodel hoeft niet sterk te zijn. Een functioneel prototype hoeft niet mooi te zijn. Pas bij de eerste serie moet alles samenkomen.
Hieronder de vier stappen. Elk rekenvoorbeeld gaat uit van hetzelfde fictieve product, een handheld toestel van ongeveer de grootte van een afstandsbediening, en is het volume maal de vanafprijs van het materiaal, excl. btw en nabewerking.
1. Kijkmodel: klopt de vorm?
De vraag: hoe groot is het product echt, ligt het goed in de hand, zijn de knoppen bereikbaar? Een scherm of schets geeft daar geen eerlijk antwoord op. Je wilt snel en goedkoop iets vasthouden, en waarschijnlijk meerdere varianten naast elkaar.
De aanpak: FDM in PLA, in eigen huis geprint. FDM is de voordeligste manier om een vorm tastbaar te maken. De laagjes blijven zichtbaar en fijne details zijn beperkt, maar voor maat en ergonomie maakt dat niet uit. FDM staat nog niet in Quotebase: daarvoor vraag je een offerte op maat via info@makernaut.be.
Rekenvoorbeeld: 120 cm³ × €0,15/cm³ = vanaf €18,00 per stuk, excl. btw. Drie varianten komen zo op het drievoud. De echte prijs krijg je in een offerte op maat, want FDM staat nog niet in Quotebase.
2. Presentatiemodel: overtuigt het?
De vraag: je gaat naar investeerders, een beurs, een crowdfundingcampagne of een eerste klant. Het model moet eruitzien als het eindproduct, met strakke randen, details en eventueel kleur.
De aanpak: SLA in White Resin, in eigen huis geprint. SLA geeft een glad oppervlak en scherpe details, en witte hars is een goede basis om te verven in je merkkleuren. Wil je kleur rechtstreeks uit de printer, dan is Full Colour Resin een optie, vanaf €0,75/cm³. Voor een foto of een beurs is het verschil tussen een geverfd model en een echt product vaak niet te zien.
Rekenvoorbeeld: 90 cm³ × €0,45/cm³ = vanaf €40,50 per stuk, excl. btw. In Full Colour Resin wordt dat vanaf €67,50. Schuren en verven komen erbij. De echte prijs zie je in Quotebase; volume × materiaalprijs is een vertrekpunt.
3. Functioneel prototype: werkt het?
De vraag: passen de printplaat en de batterij, klikken de schalen dicht, overleeft het toestel een val van tafel? Nu test je het product zoals het gebruikt zal worden.
De aanpak: MJF in grijs PA12. PA12 is een technische kunststof met eigenschappen die in de buurt komen van spuitgegoten nylon. Clips, scharnieren en schroefbussen gedragen zich dus ongeveer zoals in het eindproduct. Wat je hier leert over wanddiktes en passingen, neem je mee naar de serie.
Rekenvoorbeeld: 85 cm³ × €0,52/cm³ = vanaf €44,20 per stuk, excl. btw. Reken op twee tot drie rondes: na elke test pas je het ontwerp aan. De echte prijs zie je in Quotebase; volume × materiaalprijs is een vertrekpunt.
4. Eerste serie: verkopen en leren
De vraag: het ontwerp werkt en je wilt de eerste tientallen tot honderden stuks aan echte klanten leveren, zonder al tienduizenden euro's in een spuitgietmatrijs te steken.
De aanpak: er zijn twee routes. MJF in zwart PA12 levert eindproducten zonder matrijs, met een egaal mat uiterlijk; elke wijziging aan het ontwerp kan meteen in de volgende bestelling. Vacuümgieten giet onderdelen in een siliconenmal op basis van een geprint mastermodel. Het geeft een oppervlak en materialen die dichter bij spuitgieten liggen, bijvoorbeeld in kleur of in een rubberachtige variant. Voor vacuümgieten vraag je een offerte aan in Quotebase; je krijgt antwoord binnen één werkdag. De prijs hangt af van het aantal stuks, de grootte, het gietmateriaal en de afwerking.
Rekenvoorbeeld: 85 cm³ × €0,70/cm³ = vanaf €59,50 per stuk, excl. btw. Dat is de MJF-route. De echte prijs zie je in Quotebase; volume × materiaalprijs is een vertrekpunt.
Overzicht van de rekenvoorbeelden
| Stap | Techniek en materiaal | Volume | Vanaf per stuk, excl. btw |
|---|---|---|---|
| Kijkmodel | FDM, PLA (offerte op maat) | 120 cm³ | €18,00 |
| Presentatiemodel | SLA, White Resin | 90 cm³ | €40,50 |
| Presentatiemodel in kleur | SLA, Full Colour Resin | 90 cm³ | €67,50 |
| Functioneel prototype | MJF, PA12 grijs | 85 cm³ | €44,20 |
| Eerste serie | MJF, PA12 zwart | 85 cm³ | €59,50 |
| Eerste serie | Vacuümgieten | — | Vraag een offerte aan |
Alle bedragen zijn vanafprijzen per stuk, excl. btw en excl. nabewerking. Het fictieve product heeft in elke stap een iets ander volume, omdat een kijkmodel vaak massief is en een prototype hol met wanden.
Ontwerptips voor productontwikkelaars
- Ontwerp vanaf het begin met wanden in plaats van massieve blokken. Dat maakt elk model goedkoper en je prototype lijkt meer op het eindproduct.
- Verander per ronde zo weinig mogelijk tegelijk. Dan weet je welke aanpassing het verschil maakte.
- Print varianten in één bestelling. Twee of drie versies naast elkaar beslissen sneller dan drie losse rondes.
- Denk al aan de serie. Wil je later spuitgieten, houd dan rekening met lossingshoeken en gelijkmatige wanddiktes, ook al heeft 3D-printing ze niet nodig.
- Bewaar elke versie met een duidelijke naam en datum. Bij de serie wil je zeker weten welk bestand het goedgekeurde is.
Welke techniek in welke fase?
- Kies FDM als je snel en goedkoop wilt weten of de vorm en de maat kloppen.
- Kies SLA als het model er afgewerkt moet uitzien of fijne details moet tonen.
- Kies MJF in PA12 als het prototype moet werken zoals het eindproduct, en voor een eerste serie zonder matrijs.
- Kies vacuümgieten als de eerste serie het uiterlijk of het materiaal van spuitgieten moet benaderen.
FDM, SLA en nabewerking doet Makernaut in eigen huis. MJF en vacuümgieten lopen via geselecteerde partners.